सत्य-असत्याशी मन केले ग्वाही, देखियले नाही बहुमता -संत तुकाराम
Showing posts with label हिंदू धर्म. Show all posts
Showing posts with label हिंदू धर्म. Show all posts

Friday, January 2, 2015

वांशिक धर्मवाद्यांना ठेचून काढा

-महावीर सांगलीकर


अनेकांना धर्म म्हणजे काय हे माहीत नाही. कांही लोक वंश आणि धर्म यांचा संबंध जोडत आहेत. हे लोक स्वत:ला पुरोगामी वगैरे समजतात, पण खरे म्हणजे पुरोगामी असणे आणि कोणत्या तरी धर्माचे अनुयायी असणे हे स्प्लिट पर्सनॅलिटी या मनोरोगाचे लक्षण आहे. सोडलेल्या धर्मावर सतत टीका करणे हे तर मूर्खपणाचे लक्षण आहे. या लोकांच्यावर सामूहिक मानसोपचाराची गरज आहे.

त्यांना नावबौद्ध धर्मातच जायचे आहे कारण तेथे बौद्ध धर्माचे पालन करणे सक्तीचे नाही. त्या 
तेथे जाऊन हिंदू धर्मावर आणि इतरही धर्मांवर मनसोक्त पणे भुंकता येते. भुंकण्याची ही हौस इतर कोणताही धर्म भागवू शकत नाही.

ओबीसींनो! जर तुमच्यापैकी कांही लोक नावबौद्ध धर्माच्या नकली प्रचाराकाना बळी पडले असतील तर नीट विचार करा: गेल्या साठ वर्षात ज्यांनी हा धर्म स्वीकारला आहे त्यांची स्थिती आज काय आहे? त्यांनी देशाला, समाजाला काय योगदान दिले आहे? आरक्षित कुरणांच्या आधारावर नोकर निर्मिती करण्यापलीकडे त्यांची झेप गेली आहे का? त्यांनी किती उद्योग धंदे, शैक्षणिक संस्था, सहकारी संस्था काढल्या? साहित्य, कला, संस्कृती, संगीत, सिनेमा आणि इतर कोणत्याही क्षेत्रात त्यांनी काय दिवे लावले आहेत? राजकीय क्षेत्रात त्यांची काय अवस्था झाली आहे? त्यांची आर्थिक परिस्थिती, रहाणीमान काय आहे?  

तुम्ही सर्व दृष्टीने त्यांच्यापेक्षा पुढे आहात. तुम्ही हिंदू धर्मात राहूनच प्रचंड झेप घेतली आहे. वेळीच सावध व्हा. नाहीतर तुमच्यावर पस्तावण्याची वेळ येईल. तुमची ‘न घर का न घाट का’ अशी अवस्था होऊ शकते.  तुम्हाला भिकेचे डोहाळे लागले आहेत काय? की तुम्हाला

वंशवादी धर्म प्रचारक जर फारच डोके वर काढत असतील तर त्यांना कायदेशीर मार्गाने वेळीच ठेचून काढले पाहिजे, नाहीतर   गावागावात बिनडोक हिटलर तयार होतील.

Saturday, March 15, 2014

वेगळा धर्म स्वीकारायचा असेल तर........

-महावीर सांगलीकर 


गेल्या अनेक वर्षांपासून मला भारताच्या कानाकोप-यातून आणि इतर देशांतूनही ‘जैन धर्म स्वीकारण्याची काय विधी आहे’ या प्रकारची विचारणा करणा-या इमेल्स येतात. इतर देशातून येणा-या इमेल्स मुख्य करून अमेरिका, क्यानडा, युरोप येथील असतात. आत्तापर्यंत आलेल्या अशा इमेल्सची संख्या हजारभर आहे. तुम्हाला प्रश्न पडेल की असे इमेल्स मला येण्याचे कारण काय? मी कांही जैन धर्म प्रचारक नाही आणि जैन साधूही नाही. तर यामागचे रहस्य माझा इंटरनेटवर प्रसिद्ध झालेला एक इंग्रजी लेख हे आहे. जैन धर्म स्वीकारण्याची इच्छा असणारे या विषयाशी संबधीत माहिती इंटरनेटवर शोधत असताना माझ्या How to Become a Jain या लेखापर्यंत पोहोचतात. तो लेख वाचून त्यांना योग्य ती माहिती मिळते, आणखी कांही माहिती पाहिजे असल्यास ते मला इमेल पाठवतात. असो.

येथे मी स्पष्ट करतो की माझा सामूहिक धर्मांतर या प्रकारास पूर्ण विरोध आहे. सामुहिक धर्मांतर हे केवळ समाजकारण आणि राजकारण असते. त्यामुळेच सामुहिक धर्मांतर करणारे लोक ‘धार्मिक’ झाल्याचे दिसून येत नाही.

धर्म ही वैयक्तिक बाब आहे आणि ती वैयक्तिकच राहिली पाहिजे. तसेच आपण केवळ एखाद्या समाजात जन्मलो म्हणून त्या समाजाचा धर्म आपणास चिकटवून घेणे हे चुकीचे आहे. कोणत्याही व्यक्तीला कोणताही धर्म पाळण्याची मुभा पाहिजे. ज्याने त्याने आपल्याला आवडेल, पटेल तो धर्म स्वीकारावा. हा स्वीकारलेला धर्म कसा चांगला आहे हे इतरांना सांगत बसण्याचा प्रकार अजिबात करू नये. इतर धर्म कसे चुकीचे आहेत हे सांगत बसणे म्हणजे मूर्खपणाच आहे. आपल्याला आवडलेल्या धर्माचे आपल्या कुवतीनुसार पालन करणे हीच गोष्ट महत्वाची आहे. खरी धार्मिकता आपल्या धर्माचे पालन करणे आणि इतर धर्मांविषयी आदर बाळगणे यातच आहे.

धर्मांतर हे आर्थिक अथवा भौतिक आमिषामुळे, तसेच एखाद्या धर्माच्या द्वेषातून करणे हेही चुकीचे आहे.

आणखी एक महत्वाची गोष्ट म्हणजे जर आपण एकापेक्षा अधिक भाषा बोलू शकतो, म्हणजे बहुभाषिक असतो, त्याच धर्तीवर आपण ‘बहुधार्मिक’ असायला काय हरकत आहे? म्हणजे एखाद्या व्यक्तीचा धर्म हिंदूही आहे, मुस्लिमही आहे आणि ख्रिस्तीही आहे असे व्हायला काय हरकत आहे? याचा अर्थ असा नाही की त्या व्यक्तीने रोज मंदिरात, मशिदीत आणि चर्चमध्ये जायला पाहिजे. धार्मिक असण्यासाठी तुम्ही प्रार्थना स्थळाला भेट द्यायलाच पाहिजे असे कांही नाही.  

वर म्हंटल्याप्रमाणे धर्म ही वैयक्तिक बाब आहे आणि ती वैयक्तिकच राहिली पाहिजे. तरी देखील संघटीत धर्म अर्थात त्या धर्माचे अनुयायी कांही चांगले काम करत असतील (शैक्षणिक, आरोग्य विषयक, सेवा, सामाजिक वगैरे) तर त्यात तन-मन-धनाने सहभाग घ्यायला पाहिजे.

कोणताही धर्म स्वीकारायचा असेल तर आपण पुढील गोष्टी करायला पाहिजेत:

त्या धर्माच्या तत्वज्ञानाची अधिकृत माहिती देणा-या पुस्तकांचे वाचन
त्या धर्माच्या आचरण विषयक नियमांचे पालन
धर्म हा प्रार्थना स्थळ आणि कर्मकांड यात नसतो हे जाणून घेवून त्या गोष्टींपासून दूर रहाणे
साधू, गुरू, पुरोहित, मध्यस्थ, फादर, मुल्ला-मौलवी यांच्यापासून जाणीवपूर्वक दूर रहाणे
आपली वेशभूषा वगैरे गोष्टीतून आपण अमुक धर्माचे आहोत याचे प्रदर्शन करू नये

येथे एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की कोणी कितीही म्हणत असले की ‘सर्व धर्म हे एकाच ईश्वराकडे जायचे वेगवेगळे मार्ग आहेत’ तरी ही गोष्ट तद्दन खोटी आहेत. मुळात कांही धर्म ईश्वरच मानत नाहीत, जे धर्म ईश्वराचे अस्तित्व मानतात त्यातील कांही धर्म अनेक ईश्वरांना मानतात तर कांही धर्म एकच ईश्वर आहे असे मानतात. जे धर्म एकच ईश्वर आहे असे मानतात त्यांचा ईश्वर वेगवेगळा असतो. या गोष्टी लक्षात घेवून कोणता धर्म स्वीकारायचा ते ज्याने-त्याने ठरवायचे आहे.

कांही लोक म्हणतील की धर्माची गरजच काय? तर याचे उत्तर असे आहे की ज्यांना धर्माची गरज नाही त्यांनी कोणताच धर्म स्वीकारू नये, पण ज्यांना धर्माची गरज आहे, त्यांना अडवण्याचा ‘अधार्मिकांना’ कसलाच अधिकार नाही.

हेही वाचा:

Sunday, June 17, 2012

हिंदू धर्माला विरोधासाठी विरोध करणे चुकीचे

-महावीर सांगलीकर

मी हिंदू धर्माचा कट्टर विरोधक म्हणून ओळखला जातो. पण मी हिंदू धर्माचा विरोधक नसून वैदिक धर्माचा विरोधक आहे. हिंदू धर्म आणि वैदिक धर्म या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत हे जाणकारांना सांगण्याची गरज नाही. वैदिक लोक मजबूरीमुळे किंवा धोरणीपणामुळे आपणास हिंदू म्हणवून घेतात, पण आपण हिंदू नाही आहोत हे त्यांना माहीत आहे.

माझा ब्राम्हणांना देखील इतर लोक करतात तसा सरसकट विरोध नाही आहे, तर केवळ त्या ब्राम्हणांना विरोध आहे जे हिंदू धर्माच्या आडोश्याने वैदिक धर्माचा उदो-उदो करतात, इतर धर्म व इतर धर्मियांना तुच्छ मानतात, समाजात इतर धर्म व इतर धर्मीयांबद्दल गैरसमज आणि द्वेष पसरवण्याचे काम करतात.

त्यामुळे हिंदू धर्म, त्या धर्माच्या देव-देवता यांना सरसकट नावे ठेवणे, त्या धर्माला तुच्छ लेखणे हे चुकीचे आहे असे मी मानतो. इतकेच नाही, तर कांही लोक, जे हिंदू धर्माच्या मुळावरच उठले आहेत, ते घटनाविरोधी वागत आहेत असे माझे स्पष्ट मत आहे. भारतीय घटनेने प्रत्येकाला त्याला पाहिजे तो धर्म पाळण्याची मुभा दिलेली आहे. त्यामुळे हिंदू धर्मियांनाही त्यांचा धर्म पाळण्याची पूर्ण मुभा आहे. घटनेचा ठेका घेतल्यासारखे वागणारे, ज्यांनी हिंदू धर्म स्वखुशीने सोडला आहे असे कांही लोक हिंदूंना हा अधिकार नसल्याचे समजत आहेत व घटनेला हरताळ फासत आहेत.

खरे पहाता या देशातील सगळ्यात जास्त लोक स्वत:ला हिंदू मानणारे आहेत. जेंव्हा तुम्ही हिंदू धर्माला, हिंदू समाजाला शिव्या घालता, तेंव्हा या देशातील सगळ्यात मोठ्या समाजाला शिव्या देवून त्यांना दुखावण्याचे काम तुम्ही करत असता. हिंदू धर्मात अनेक चुकीच्या रूढी होत्या व आजही आहेत, पण या धर्मात आणि धर्मियांत गेल्या शंभर वर्षात प्रचंड सुधारणा झाल्या आहेत. या सुधारणा होण्यामागे राजा राम मोहन रॉय, स्वामी दयानंद सरस्वती, गोपाल गणेश आगरकर, स्वामी विवेकानंद, महात्मा फुले, राजर्षी शाहू महाराज, महात्मा गांधी व इतर अनेकांनी भरघोस प्रयत्न केले आहेत. आजही हिंदू समाजातील अनेक सुधारक अशा प्रकारचे काम करत आहेत. हिंदू धर्माला व हिंदू समाजाला इतरांच्या सल्ल्याची गरज नाही, त्या समाजातील सुधारक काय करायचे ते बघून घेतील. जे हिंदू नाहीत त्यांनी हिंदू धर्माला नावे ठेवत रहाणे, तेही शिवीगाळ करत व खालच्या पातळीवर जावून, हे मूर्खपणाचे आणि संस्कारहीनतेचे लक्षण आहे.

हे हिंदू धर्म विरोधी लोक हिंदू धर्म सोडल्या नंतरही हिंदूंच्या प्राचीन अशा शिव, हनुमान, गणपती वगैरे देवतांना घाणेरड्या शब्दात नावे ठेवतांना दिसतात. खरे पहाता शिव, हनुमान, गणपती हे तीनही दैवते अवैदिकांची. बामसेफी भाषेत मूळनिवासींची. हिंदू समाजातील सगळ्यात जास्त लोक या तीन दैवतांची उपासना करणारे आहेत. त्यांच्या भावना दुखावणारे लोक स्वत:विषयी तिरस्कार निर्माण करण्यापेक्षा दुसरे कांहीही साधू शकत नाहीत. हिंदू देव-देवतांना, हिंदू धर्माला, हिंदू लोकांना सातत्याने शिव्या घालण्यापेक्षा या लोकांनी आपण स्वीकारलेल्या धर्माचे व्यवस्थित पालन कसे करता येईल याकडे लक्ष द्यायला पाहिजे. त्यामुळे त्याना मानसिक शांती मिळेल व कुणाला शिव्या देण्याची गरज भासणार नाही. शिवाय त्यामुळे त्यांची लौकिक प्रगतीही होईल.

हिंदू समाजातील उपेक्षित जातींनी आपल्या उन्नतीसाठी हिंदू धर्म सोडून द्यायलाच पाहिजे असे नाही. तसेच ज्या उपेक्षित हिंदू जातींना हिन्दू धर्म नको आहे त्यांनी बौद्ध धर्मच स्वीकारायला पाहिजे असेही नाही. हिंदू धर्म न सोडता अनेक उपेक्षित जातींनी गेल्या शंभर-दीडशे वर्षांमध्ये आपली उन्नती केल्याची अनेक उदाहरणे आहेत. तसेच असेही अनेक समाज आहेत की ज्यांनी हिंदू धर्म सोडून बौद्ध धर्माऐवजी इतर धर्म स्वीकारले व आपली उन्नती साधून घेतली.

मला असे वाटते की सर्वच धर्मियांनी आपल्या धर्माचा उपयोग राजकीय कारणासाठी, इतर धर्मियांवर कुरघोडी करण्यासाठी करणे थांबवले पाहिजे. जग नास्तिकतेच्या दिशेने चालले असताना आमचाच धर्म श्रेष्ठ असे म्हणणे चुकीचे आहे. पण ज्यांना धर्माची अजूनही गरज आहे, त्यांनी त्याचा उपयोग वैयक्तिक आणि समाज हितासाठीच केला पाहिजे, दुस-या धर्माला आणि त्याच्या अनुयायांना तुच्छ लेखण्यासाठी नव्हे.

हेही वाचा:
उपेक्षितांसाठी जैन धर्मच जास्त योग्य
बामसेफने दलितांच्या धर्मांतराविषयी आपली भूमिका स्पष्ट करावी

Friday, February 11, 2011

प्राचीन बहुजनांचा धर्म कोणता? | Religion of Ancient Indians

-महावीर सांगलीकर
आजचे बहुतेक बहुजन आपला धर्म हिंदू आहे असे समजतात. पण खरे पहाता हिंदू नावाचा धर्मच अस्तित्वात नाही. शैव, जैन, बौद्ध, वैदिक यांना आपण धर्म म्हणू शकतो, कारण या धर्मांची व्याख्या करता येते, पण या तथाकथित हिंदू धर्माची धर्म या अर्थाने आजपर्यंत कोणीच व्याख्या करू शकले नाही. ज्या ग्रंथांना हिंदूचे धर्मग्रंथ मानले जाते, त्यापैकी एकाही ग्रंथात हिंदू या धर्माचा उल्लेखही नाही. मग ते वेद, उपनिषिदे, रामायण, महाभारत, वेगवेगळी पुराणे, किंवा अगदी अलिकडची ज्ञानेश्वरी असो.


 अशोकाच्या शिलालेखात समण (श्रमण) आणि बंभन (ब्राम्हण) या त्या काळातील दोन मुख्य धर्मांचे  उल्लेख आहेत. यातील समण म्हणजे जैन व बौद्ध हे होत, तर बंभन हे वैदिक ब्राम्हण होत. बहुजन हे वैदिक ब्राम्हण या धर्माचे अनुयायी असण्याचा प्रश्नच येत नाही. मग त्याकाळी त्यांचा धर्म जैन किंवा बौद्ध, अथवा त्या प्रकारचा अवैदिक (आजीवक वगैरे) असणार.

आजही वैदिक ब्राम्हण बहुजनांना वैदिक समजत नाहीत. वैदिक ब्राम्हण जरी बहुजनांच्या घरी पूजा-पाठ व इतर धार्मिक विधी करायला जात असले, तरी हे सगळे विधी वैदिक पद्धतीने अजिबात होत नाहीत. बहुजनांसाठी ब्राम्हणांनी वेगळे पौराणिक विधी सुरु केले, पण आपल्या वैदिक पद्धतीचा वापर त्यांच्यासाठी कधीच केला नाही. हे पौराणिक विधी शुद्रांसाठीच असतात आणि वैदिक ब्राम्हण हे बहुजनांना शूद्रच मानतात. ही गोष्टही बहुजन हे प्राचीन काळी जैन अथवा बौद्ध होते हे सुचवते. कारण वेदविरोधी धर्माच्या अनुयायांना वैदिकांनी शूद्र ठरवून त्यांना कायमचे गुलाम केले हे भारताच्या धार्मिक इतिहासाच्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यासह अनेक संशोधकांनी दाखवून दिले आहे.

एकाद्या बहुजनाच्या घरी पूजा सांगत असताना पूजा करणार्‍या गृहस्थास ब्राम्हण त्याचे गोत्र विचारतो. त्या गृहस्थास त्याचे गोत्र माहित नसतेच. मग तो ब्राम्हण त्या गृहस्थास कश्यप हे गोत्र चिकटवून देतो. त्याप्रमाणे मंत्रात कश्यप गोत्राचा उल्लेख करतो.

 असे का? तर महावीर आणि गौतम बुद्ध या दोघांचेही गोत्र कश्यप होते! म्हणजे ब्राम्हणांना बहुजनांचे मूळ धर्म जैन-बौद्ध आहेत हे चांगलेच माहित आहे हे दिसते. पण बहुजनांना हे कधी कळणार?

महाविचार LATEST

Popular Posts This Week